Dziś Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu, obchodzony w rocznicę wyzwolenia niemieckiego obozu zagłady Auschwitz. Oto 8 książek o ludziach, którym przyszło mierzyć się z bestialstwem hitlerowskiego faszyzmu.
Bez oceniania, bez patosu, wydaje się, że nawet bez emocji przedstawiana jest Zagłada w „Żydowskiej wojnie”. To pozory, bo tak naprawdę Henryk Grynberg pisze obrazami, scenami, które nie pozostawiają nas obojętnymi na los tych, których ścigano, maltretowano i mordowano tylko za to, że byli Żydami. Warto wracać do tej książki wydanej po raz pierwszy w 1965 roku.
„Już nie chcę być człowiekiem” Pietera van Osa to – zgodnie z podtytułem książki – opowieść o przetrwaniu Zagłady. Przetrwaniu nie tylko wbrew hitlerowskiemu totalitaryzmowi, ale i wbrew bezinteresownej ludzkiej podłości. A często i wbrew logice wojny – pisze Przemysław Poznański.
Bohater „Pensjonatu” odbywa podróż do krainy dzieciństwa. Ale tylko po to, by się przekonać, że po tamtym świecie – świecie żydowskich społeczeństw żyjących wzdłuż kolejowej trasy z Warszawy do Otwocka – zostały tylko cienie. Że zapełniony jest on już nie tyle ludźmi, co wspomnieniami o nich. Wspomnieniami, które materialną formę przybrać potrafią co najwyżej na starej fotografii.
Pokazując losy rodziny wrzuconej między dwa totalitaryzmy – nazistowski i sowiecki – Sue Smethurst opowiada nam o odwadze, miłości, ale i niebywałym szczęściu, potrzebnych, by przetrwać w świecie naznaczonym nienawiścią i śmiercią. Historię – co może najważniejsze – od początku do końca prawdziwą. O „Ku wolności” pisze Przemysław Poznański.
„Zemsta. Zapomniane powstania w obozach zagłady”, to opowieść o desperackich próbach ratowania życia, a częściej nawet tylko godności, przez tych, którym udało się przetrwać selekcję na rampie. Próbach, o których zbyt często zapominamy – o książce Michała Wójcika pisze Jakub Hinc.
Sylwia Winnik w swojej książce przekazuje czytelnikom historie dwunastu kobiet, dziewczyn, dziewczynek, lub po prostu dziewcząt, Polek więzionych w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zagłady Auschwitz-Birkenau. Tych, które przetrwały w fabryce śmierci i miały dość sił by o tym mówić. To opowiedziana z głębokim szacunkiem i mądrością elegia o dobru w czasach zagłady. O książce „Dziewczęta z Auschwitz. Głosy ocalonych kobiet” pisze Jakub Hinc.
„Więcej Żydów nie pamiętam” – powie autorowi jedna z rozmówczyń. Ta fraza odda najlepiej sedno opowieści Rafała Hetmana, bo jego książka jest właśnie o niepamięci. Zbiorowej i indywidualnej. Nierzadko biorącej się z chęci przemilczenia własnego udziału w machinie Zagłady. O „Izbicy, Izbicy” pisze Przemysław Poznański.
Oto do naszych rąk trafia „prawdziwa historia miłości młodego esesmana do żydowskiej więźniarki w piekle Auschwitz”, przynajmniej tak zapowiada podtytuł tej książki. I rzeczywiście na kartach książki „Czerń i purpura” Wojciecha Dutki poznamy fabularyzowaną wersję historii miłości niemożliwej, a jednak jak najbardziej rzeczywistej. Nie będzie nam jej jednak autor przedstawiał w dekoracjach narysowanych dla romansu, ale za tło posłużą druty kolczaste pod napięciem, rampa i dymiące krematoria KL Auschwitz-Birkenau.