Wilengowska, Herman, Łapczyńska i Kowaluk. Znani są już laureaci 20. edycji Nagrody Literackiej Gdynia. Zwycięzców poznaliśmy podczas uroczystej gali.
Nagroda Literacka GDYNIA to już od 20 lat jedno z najważniejszych literackich trofeów w Polsce. Do kogo w tym roku powędrowały Literackie Kostki?
Esej
Laureatką 20. Nagrody Literackiej GDYNIA w kategorii esej została Joanna Wilengowska i jej „Król Warmii i Saturna” (Wydawnictwo Czarne). Książka Joanny Wilengowskiej to próba zachowania pamięci o skomplikowanej tożsamości warmiackiej poprzez pryzmat osobistej historii odchodzącego ojca. Esej prowadzi czytelnika przez wspomnienia, splątane z losami regionu naznaczonego stratą, wykluczeniem i nieustannymi zmianami granic. „Król Warmii i Saturna” staje się zarazem portretem rodzinnym, dokumentem o losach przesiedleńców i kroniką miejsca, w którym przeszłość nie daje o sobie zapomnieć. Wilengowska nie szuka łatwych odpowiedzi – rekonstruuje to, co zostało zapomniane, przemilczane, wyparte. W efekcie powstał esej o pamięci, która nie pozwala odejść i o tożsamości, którą trzeba mozolnie odzyskiwać z fragmentów.
Poezja
Laureatką 20. Nagrody Literackiej GDYNIA w kategorii poezja została Anouk Herman za tom „Silesian Gothic” (Girls and Queers to the Front, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski). Tom Anouk Herman to poetycka podróż w krajobrazy Śląska i jego rekwizytów, emblematów i punktów charakterystycznych, przefiltrowanych przez queerową i feministyczną wrażliwość. „Silesian Gothic” to poezja, która sięga po obrazy ruin, poprzemysłowych przestrzeni i zapomnianych miejsc, by przekształcić je w mapę nowych doświadczeń. Herman tworzy język pełen oporu i emancypacji, w którym tradycja spotyka się z wyobraźnią przyszłości. W efekcie powstał zbiór odważny, eksperymentalny i wielowymiarowy, w którym Śląsk staje się terenem nowej symboliki, wolnym od narzuconych schematów.
Proza
Laureatką 20. Nagrody Literackiej GDYNIA w kategorii proza została Elżbieta Łapczyńska za powieść „Mowa chleba” (Wydawnictwo Agora). Elżbieta Łapczyńska w swojej drugiej powieści przenosi czytelnika do Rumunii lat osiemdziesiątych – świata brutalnego reżimu, w którym dzieci i kobiety stają się ofiarami systemowej przemocy. Autorka, znana z „Bestiariusza nowohuckiego”, tworzy opowieść niepokojącą, pełną metafor i nieprawdopodobnych wytworów wyobraźni, a zarazem boleśnie realistyczną. „Mowa chleba” to historia sierocińca, w którym los jednostki ginie w cieniu instytucji. Powieść rezygnuje jednak z łatwych wzruszeń, zamiast tego poraża siłą literackiego obrazu i bezkompromisową diagnozą.
Przekład
Laureatką 20. Nagrody Literackiej GDYNIA w kategorii przekład na język polski została Agnieszka Kowaluk za tłumaczenie „Danych osobowych” Elfriede Jelinek. Monumentalny i wymagający formalnie, intelektualnie i językowo monolog Elfriede Jelinek, w polskim przekładzie Agnieszki Kowaluk zyskuje nową energię. „Dane odosobowe” to proza rozpięta między żarliwym protestem a językowym eksperymentem, naszpikowana grami słownymi, filozoficznymi odniesieniami i rytmem, który nie daje wytchnienia. Tłumaczenie Kowaluk oddaje wszystkie niuanse tej niełatwej materii – zarówno gwałtowny rytm frazy, jak i ironię, sarkazm czy otwartą polemikę z tradycją literacką i filozoficzną. To przekład, który pozwala czytelnikowi doświadczyć w polszczyźnie intensywności i wielogłosowości oryginału.
Nagroda przyznawana jest za wyjątkowe osiągnięcia literackie żyjącym, polskim autorom, których książki ukazały się w poprzednim roku. Na równi honoruje poetów, prozaików, eseistów oraz tłumaczy. Przyznaniu nagród towarzyszy co roku festiwal literacki Miasto Słowa, organizowany w Gdyni w ostatnim tygodniu sierpnia.
Źródło: Nagroda Literacka Gdynia