„Królowa kłamstw” Catherine Reiss to thriller skupiony na ludziach, którzy nie licząc się z innymi, sieją wokół siebie zamęt, spustoszenie, a w końcu też i śmierć.
Świat „Królowej kłamstw” jest światem ludzi samotnych – bo choć przebywają wśród innych, ba, nawet wchodzą z nimi w rozmaite relacje i wyświadczają przysługi czy wręczają prezenty, to w gruncie rzeczy zawsze myślą głównie o sobie, albo o celu, jaki chcą osiągnąć, o kolejnym stawianym sobie zadaniu, projekcie, którym może być zawodowy sprawdzian, albo wyzwanie osobiste, choćby nawet kolejny romans. Najważniejsze, by dopiąć swego, nie myśląc o emocjach tych, których można przy okazji skrzywdzić.
To świat ludzi z klasy średniej, zawodowo spełnionych, mających zabezpieczone finanse, ale psychicznie wypalonych, a przynajmniej znudzonych bezbarwną codziennością. Przekonanych, że w ich poukładanym życiu nic ich już raczej nie zaskoczy. Ale to też świat ludzi pogrążonych w kłamstwach, które albo mają za cel tę rutynę okrasić, nadać jej nieco smaku, kolorytu, albo właśnie dokładnie na odwrót: pozwolić na utrzymanie bezpiecznego status quo. Ten pozorny spokój jest jednak złudny. Prędzej czy później okaże się przykrywką dla tłumionych emocji, które wyjdą na jaw, gdy rutyna zderzy się z nieprzewidywalnością, a kłamstwo zderzy się z prawdą.
Gdy zapuka Asha
Największym zmartwieniem Laury i Adama Hallerów – jak im się przynajmniej zdaje – jest brak opiekunki dla dziecka. Adam – biznesmen, właściciel firmy – najczęściej spędza czas poza domem, Laura jest autorką tekstów piosenek dla popularnej gwiazdy estrady i pracuje w domu, ale zajmowanie się synem rozprasza ją. Tymczasem gonią ją dedlajny. Pomoc jest więc niezbędna, jednak znalezienie właściwej osoby graniczy z cudem. Podsyłane przez agencję zatrudnienia kandydatki nie mają najczęściej doświadczenia w opiece nad dziećmi, a często także wyobraźni z czym taka opieka się wiąże. Na szczęście pewnego dnia do drzwi Hallerów zapuka Asha.
Kim jest? To młoda dziewczyna, która bardzo szybko nawiązuje kontakt z synkiem Hallerów, jest przy tym dobrze wychowana, poukładana i pracowita. A jednak to właśnie jej przybycie stanie się w tej opowieści początkiem chaosu, jaki wkradnie się w życie bohaterów, katalizatorem, który wyzwoli tłumione emocje, odsłoni skrzętnie skrywaną prawdę, ale też rozbudzi dawne marzenia, jak choćby wówczas, gdy Asha spyta Laurę, dlaczego tak usilnie unika określania siebie jako muzyka, skoro pisze teksty, a nawet komponuje.
W czterech ścianach
Powieść pełna jest drobnych gestów, ukradkowych spojrzeń, rzuconych mimowolnie słów, które wprawiają w ruch tryby intrygi. Czasem wystarczy bowiem drobiazg, wspomnienie, wyblakła w natłoku kolejnych spraw emocja, by krew zaczęła krążyć szybciej, by na twarzy pojawił się rumieniec. A stąd już tylko krok do przypomnienia sobie o uczuciach, które przybierają na sile i w końcu nie dają się okiełznać.
Catherine Reiss daje nam thriller domestic noir, a więc opowieść z założenia kameralną, rozgrywającą się w czterech ścianach – czy to domu, czy biura – gdzie wszelkie sekrety, niedopowiedzenia, pretensje czy tłumione uczucia kłębią się, gotowe na to, by w sprzyjających okolicznościach wybuchnąć. Każdy szept odbity po wielokroć od ścian może w końcu stać się krzykiem. A tylko on daje szanse na wyrwanie się z marazmu rutyny. Na otrzeźwienie.
Twarzą w twarz
Ale wybór konwencji oznacza także, że – inaczej niż w kryminale, gdzie najczęściej da się bez problemu wskazać protagonistę i antagonistę – tu odpowiedzialność za zło rozkłada się równo między wszystkich bohaterów. Każdy z nich niesie bowiem w sobie pokłady brzemiennych w skutki tajemnic. Bo „Królowa kłamstw” jest właśnie opowieścią o tym: o ludziach tak przytłoczonych narastającymi przez lata warstwami półprawd, nieprawd i przeinaczeń, że nie są już w stanie funkcjonować bez siania wokół siebie zamętu, bez krzywdzenia innych (nawet nieświadomie).
Nic więc dziwnego, że obnażenie ich z tych kłamstw musi nimi wstrząsnąć, zmusić do radykalnych kroków, które doprowadzą ich do momentu, gdy zmuszeni będą nawet stanąć twarzą w twarz ze śmiercią. Czasem bowiem tylko tak da się zrozumieć, jak wielu spraw się dotąd nie doceniało, a jak wiele przeceniało. Często jednak w takiej chwili bywa już za późno, by naprawić to, co zostało zepsute, albo ocalić to, co zasypane zostało lawiną kłamstw.
Catherine Reiss, Królowa kłamstw
Wydawnictwo Nocą, Warszawa, 16 kwietnia 2025
ISBN: 9788368037623
Babysitter | Catherine Reiss’s “Królowa kłamstw” (Queen of Lies) is a thriller focused on people who, without regard for others, sow confusion, havoc and, eventually, death around them.