Can Xue, Gerald Murnane, Anne Carson, Thomas Pynchon, a może László Krasznahorkai? Nazwisko tegorocznej laureatki lub laureata Literackiej Nagrody Nobla poznamy już za niewiele ponad miesiąc, 9 października o godz. 13.
Tydzień noblowski rozpocznie się w tym roku 6 października od ogłoszenia laureata w dziedzinie medycyny, dzień później poznamy nazwisko lub nazwiska tegorocznych zdobywców medalu noblowskiego w dziedzinie fizyki, 8 października – chemii. Po nagrodzie literackiej natomiast przyjdzie czas na ogłoszenie tegorocznego laureata Pokojowej Nagrody Nobla, a 13 października – w dziedzinie ekonomii.
Chinka czy Australijczyk?
W tym roku Literacka Nagroda Nobla wręczona zostanie po raz 118., ale medal otrzyma już 122. pisarz lub pisarka, ponieważ czterokrotnie zdarzyło się, że w danym roku wyróżnienie otrzymały dwie osoby. Na kogo postawi tym razem Akademia Szwedzka? Na liście najbardziej gorących nazwisk w tym roku króluje niezmiennie Can Xue – chińska pisarka, 3 powieści oraz 50 noweli, w tym „Ulicy błota” i 120 krótkich opowiadań oraz 6 książek krytycznoliterackich. Jej dzieła były tłumaczone m.in. na języki angielski, francuski, japoński, rosyjski i polski.
Lista nazwisk pisarzy, którzy zdaniem bookmacherów mają szanse na Nobla jest w zasadzie bardzo podobna od lat. Zmienia się co najwyżej kolejność osób, które miałyby otrzymać najważniejsze literackie wyróżnienie. Na pierwszym miejscu, na zmianę z Can Xue, wymieniany jest choćby Gerald Murnane – australijski prozaik, być może najbardziej znany z powieści „The Plains”, przez „The New York Times” nazwany „największym żyjącym pisarzem anglojęzycznym, o którym większość ludzi nigdy nie słyszała”. Biorąc pod uwagę, że Akademia Szwedzka od kilku lat przyznaje nagrodę na zmianę raz pisarzowi, raz pisarce, po zeszłorocznym wyróżnieniu dla Han Kang szansę Murnane są spore.
Carson, Pynchon czy Adonis?
Na szczycie list widnieje też nazwisko kanadyjskiej poetki Anne Carson, a także Ludmiły Ulickiej, rosyjskiej pisarki, opozycyjnej wobec Kremla, która 25 lutego 2022 roku opublikowała w dzienniku „Nowaja Gazieta” oświadczenie pod tytułem „Ból. Strach. Wstyd”, w którym pisarka opowiada się przeciwko napaści Rosji na Ukrainę. Szczyt list bukmacherkich zajmuje też Mircea Cărtărescu, rumuński pisarz, poeta i eseista, laureat m.in. nagrody literackiej „Los Angeles Times”, autor powieści „Travesti” oraz zbiorów opowiadań „Dlaczego kochamy kobiety” i „Nostalgia”.
Duże szanse daje się też Thomasowi Pynchonowi, amerykańskiemu powieściopisarzowi i noweliście, którego dzieła łączą czarny humor i fantastykę, jednego z czołowych twórców postmodernizmu, Harukiemu Murakamiemu, japońskiemu pisarzowi, autorowi „Kafki nad morzem”, „Kroniki ptaka nakręcacza” czy „1Q84”, Adonisowi, arabskiemu poecie i krytykowi literackiemu z Syrii, mieszkającemu w Paryżu, autorowi m.in. zbiorów opowiadań „Rycerz dziwnych słów” (wybrała, przetłumaczyła i opracowała Krystyna Skarżyńska-Bocheńska; Świat Literacki, Warszawa 1994) i „Witając wiatr i drzewa” (tłumaczenie z arabskiego i francuskiego: Kata Keresztély i Michał Grabowski, Wydawnictwo Anagram, Warszawa 2016).
Krasznahorkai, Rushdie czy Proulx?
Wśród nazwisk wymienianych od lat, ciągle na czołowych miejsca znajdują się też César Aira z Argentyny i László Krasznahorkai – węgierski pisarz, autor m.in. „Szatańskiego tanga” „Melancholii sprzeciwu” czy „Wojny i wojny”. Wśród pisarzy, których nazwiska powtarzają się w różnych miejscach znajdziemy też Hélène Cixous, urodzoną w Algierii francuską filozofkę feministyczną, teoretyczkę i krytyczkę literatury, pisarkę, poetkę i dramatopisarkę, profesor na Sorbonie, autorkę m.in. eseju o twórczości Jamesa Joyce’a oraz autobiograficznej powieści „Dedans”.
Na literackiego Nobla – przynajmniej według wskazań bukmacherów ma też Salman Rushdie, autor „Szatańskich wersetów”, „Quichotte” czy „Miasta Zwycięstwa” czy eseju „Nóż”, napisanego po zamachu na jego życie. Na dalszych miejscach wskazywani są też amerykański pisarz Don De Lillo, jeden z przedstawicieli amerykańskiego postmodernizmu, Ali Smith, szkocka pisarka, dramatopisarka, dziennikarka, Annie Proulx, amerykańska pisarka i dziennikarka, autorka „Kronik portowych”, „Drwali” i „Tajemnicy Brokeback Mountain” czy Sebastian Barry – irlandzki powieściopisarz, dramaturg i poeta, autor m.in. „Dni bez końca”.
Nobel dla Polski?
Na listach w tym roku nie spotyka się polskich nazwisk. W poprzednich latach zdarzały się typowania takich pisarzy jak Ryszard Krynicki, Hanna Krall czy Andrzej Stasiuk, choć nigdy nie należały one do ścisłej czołówki. Gdyby jednak Akademia Szwedzka postawiła na Polaka, byłby to siódmy Nobel dla literackiego twórcy z naszego kraju, po nagrodach dla Henryka Sienkiewicza (1905), Władysława Stanisława Reymonta (1924), Isaaca Bashevisa Singera (nagroda dla Polski i USA za twórczość w języku jidysz), Czesława Miłosza (1980), Wisławy Szymborskiej (1996) i Olgi Tokarczuk (2018 – ogłoszona i wręczona w 2019).