książki

Historia lubi się powtarzać | Jarosław Księżyk, Pytia ’44

Różne czasy, różne pragnienia, odmienne spojrzenie na rzeczywistość i jeden budynek Prudentiala, w którym zderzają się teorie na temat powinności i przywilejów człowieka. Jarosław Księżyk w dystopii społecznej „Pytia ‘44” prezentuje ludzką naturę, którą niezmiennie wstrząsają namiętności i pragnienia, stojące na drodze do pokoju – pisze Małgorzata Żebrowska.

Znamienne, że książka ukazuje się w czasie wojennym – jakby Wyrocznia, zwana, być może ironicznie, Sprawiedliwą, maczała w tym palce. Debiutancka powieść Księżyka jest bowiem dyskusją na temat sposobów na naprawę wadliwego świata, stałego dążenia do szczęścia i pokoju, na którego przeszkodzie stoi kłamstwo, hipokryzja, egoizm i umiłowanie władzy. Autor posłużył się dystopijną formułą, by przekazać nam filozoficzne rozważania, z którymi w obecnym czasie mierzymy się coraz częściej. Pytamy ze zdziwieniem: dlaczego znów wybuchła wojna, dlaczego umierają niewinni, skąd w ludziach to potworne okrucieństwo, każące im zabijać dzieci. Z zaciekawieniem poznawałam światopogląd kolorowych, różnorodnych postaci „Pytii ’44” i rozstrzygałam, do której z nich jest mi bliżej.

Akcja książki rozgrywa się w roku 1944, w powstańczej Warszawie. Targana wojną stolica jest zaledwie zarysowana w postaci onirycznych dekoracji i kilku mocnych, brutalnych scen. Nie wiemy, czy to realna Warszawa, czy też wytwór wyobraźni grupy bohaterów, którzy pochodzą z różnych czasów i przestrzeni, a łączy ich jedno: pragnienie poznania przyszłości, którą ma im przybliżyć mityczna Pytia. Po spożyciu tajemniczego eliksiru bohaterowie zostają przeniesieni do okazałego budynku Prudentiala, gdzie spotykają innych śmiałków, z którymi nawiązują relacje niczym w domu Big Brothera – snują intrygi, plotkują, oszukują, wszystko po to, by pokazać się w jak najlepszym świetle i dostąpić zaszczytu spotkania z Wyrocznią. Mają bowiem nadzieję, że poznanie przyszłości przybliży ich do realizacji osobistych celów i da im upragnione szczęście.

Przeczytaj także:

W zależności od epoki i pozycji społecznej szczęście może wyglądać rozmaicie: jedna z bohaterek pragnie być dobrą i sprawiedliwą królową, inna chce uniknąć kary za zabijanie dzieci, które nie mieściły się w normach nazistowskich Niemiec, podpułkownik carskiego wojska chce wypełnić rozkaz cara Mikołaja i poznać odpowiedź na pytanie władcy, katolicki kardynał chciałby wiedzieć, jaka będzie decyzja konklawe. Poznajemy postaci z przeszłości, począwszy od średniowiecza, teraźniejszości i odległej przyszłości, kiedy to, jak autor zgaduje, będziemy mieli do czynienia z wojnami prowadzonymi w kosmosie. Dzięki opowieściom bohaterów śledzimy zmiany struktur społecznych, znaczenia różnych pojęć, różnorodność ocen tego, co jest dopuszczalne etycznie. Niektóre ze stwierdzeń możemy obecnie ocenić jako naiwne, inne – barbarzyńskie, a jednak każde z nich swego czasu cieszyło się przychylnością społeczeństwa.

Księżyk oferuje nam ciekawy przegląd postaw ludzkich, nadając pojęciom historycznym twarz i osobowość. Nie unika kontrowersyjnych zagadnień, nie pozostawia nas bez osobistej oceny i przesłania. Szczęśliwie, na trudne czasy, jest ono optymistyczne. Główny bohater książki, podpułkownik carskiego wojska Oleg Romanowicz wybiera przyzwoitość i prawdę zamiast konformizmu i niewiedzy – oby ten wybór okazał się proroczy.

Czytajmy „Pytię ’44”, jeśli chcemy umieścić rosyjską agresję w Ukrainie w szerszym kontekście i przypomnieć sobie, że wszystko w historii już było, a jednocześnie poznać ciekawych bohaterów, którzy oprowadzą nas przez swoje światy. Jarosław Księżyk w lekkiej, przystępnej formie zaprezentował poważny temat, zachęcając nas do pogłębionej refleksji.

Jarosław Księżyk, Pytia ’44
Saga Egmont, 28 marca 2022
ISBN: 9788728119082

Different times, different desires, a different view of reality and one Prudential building in which theories about human duties and privileges collide. In the social dystopia „Pytia ’44” (Pythia ’44), Jarosław Księżyk presents human nature which is invariably shaken by passions and desires that stand in the way of peace – Małgorzata Żebrowska writes.

Leave a Reply

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

%d bloggers like this: