Szykuje się prawdziwa gratka dla bibliofili: krakowskie Wydawnictwo IX zapowiedziało unikatowe wydanie utworów zebranych Stefana Grabińskiego, jednego z najsłynniejszych polskich twórców literatury fantastycznej, w jednolitej szacie graficznej, wykorzystującej elementy oryginalnych okładek.
W wielotomowej edycji ukażą się wszystkie teksty lwowskiego pisarza, urodzonego w 1887 r., nazywanego czasami „polskim Edgarem Allanem Poe” albo „polskim Lovecraftem”. Stefan Grabiński zyskał sobie miano klasyka noweli niesamowitej za sprawą zbiorów opowiadań Na wzgórzu róż (1918), Demon ruchu (1919), Szalony pątnik (1920), Niesamowita opowieść (1922) i Księga ognia (1922).
Szczególnym kultem – czego najlepszym wyrazem są regularnie pojawiające się konkursy literackie i antologie tematyczne „ku upamiętnieniu” – obrósł niebywale jak na swoje czasy nowatorski Demon ruchu, w którym Grabiński zestawił niesamowitość z środowiskiem ówczesnych atrybutów technologicznego postępu, szczególnie koleją. Stąd niewytłumaczalne zjawiska rozgrywające się na tajemniczych stacjach, zabłąkane pociągi, depesze z zaświatów i katastrofy spowodowane przez ludzi „opętanych przez ruch”. Nowelistyka Grabińskiego w ten właśnie charakterystyczny sposób eksploruje irracjonalność ludzkiego umysłu i wykraczającą poza zdolności ludzkiego poznania złożoność świata. A także – zgodnie z duchem epoki – niesamowite projekcje instynktów, zepchniętych do piwnicy podświadomego.
W cieniu śmierci
Grabińskiego, żyjącego nieustannie w cieniu śmierci – gruźlica dziedziczna ujawniła się u niego już podczas studiów na wydziale filologicznym Uniwersytetu Lwowskiego – fascynowały jednocześnie wszelkie tematy ezoteryczne: magia, okultyzm, demonologia i parapsychologia. Wyrazem tych fascynacji, oprócz nowel, były powieści: Salamandra (1924), Cień Bafometa (1926), Klasztor i morze (1928) i wydana dwa lata przed śmiercią pisarza Wyspa Itongo (1934).
Los obszedł się z karierą literacką Grabińskiego wyjątkowo okrutnie: choć jego nowelistyka zyskała w latach 20. uznanie i znaczącą popularność (publikowano go w prasie popularnej, a na deskach lwowskich, warszawskich i krakowskich teatrów wystawiano napisane przezeń sztuki – Willę nad morzem, Zaduszki i Larwy), napisane przezeń powieści zostały dość jednogłośnie odrzucone przez krytykę i niedocenione przez czytelników. Grabiński, coraz bardziej schorowany, jeszcze za życia popadł w zapomnienie i zmarł w ubóstwie w 1936 r.
Ojciec współczesnej polskiej literatury grozy
Pamięć o Grabińskim próbował przywrócić Stanisław Lem w serii „Stanisław Lem poleca” (1975), przedstawiając wybór najlepszych nowel Grabińskiego, na który składały się utwory z tomów Demon ruchu, Szalony pątnik, Księga ognia i Niesamowita opowieść.
Jednak na prawdziwy powrót do świadomości nie tylko znawców, ale i wielbicieli literackiej niesamowitości Grabiński musiał czekać aż do XXI wieku – to właśnie wówczas zaczęły pojawiać się wznowienia nie tylko najbardziej klasycznych utworów, ale też zapomnianych, wczesnych i rozproszonych opowiadań oraz powieści i dramatów. Wydań doczekały się też nowe, naukowe omówienia twórczości Grabińskiego, zaś jego twórczość – jej najpopularniejsze wątki i niepowtarzalny klimat – stała się przedmiotem licznych konkursów literackich. Obecnie Grabiński zajmuje w pełni zasłużoną pozycję „ojca” współczesnej polskiej literatury grozy, zaś dzięki przekładom jego tekstów na język angielski wpłynął także na wielu uznanych twórców zagranicznych – do admiratorów Grabińskiego zaliczają się tak uznani pisarze jak China Miéville i Thomas Ligotti.
Wszystkie tomy
Zapowiedziana przez Wydawnictwo IX edycja będzie zawierać wszystkie napisane przez Grabińskiego utwory, wydane w jednolitej szacie graficznej, wykorzystującej elementy oryginalnych okładek pierwszych wydań. Za opracowanie redakcyjne całości odpowiada Krzysztof Grudnik – literaturoznawca specjalizujący się w literaturze niesamowitej I połowy XX wieku, autor książek Tożsamość katoptryczna w nowelistyce Stefana Grabińskiego oraz Okultyzm i nowoczesność.