Zmarł Edmund White. Wybitny amerykański pisarz, autor m.in. „Zucha” czy „Hotel de Dream”, miał 85 lat.
Edmund White urodził się 13 stycznia 1940 roku w Cincinnati. Uchodził za jednego z najwybitniejszych pisarzy amerykańskich przedstawiających problematykę homoseksualizmu. Na język polski jego prozę tłumaczyli Jerzy Jarniewicz, Jacek Dehnel, Piotr Tarczyński, Andrzej Sosnowski i Szymon Żuchowski.
W latach 1962-1979 pracował dla tygodnika „Time”. Wykładał na Uniwersytecie Johnsa Hopkinsa (w Baltimore), a następnie w latach 1981–1983 na Uniwersytecie Columbia (w Nowym Jorku). Na Uniwersytecie Yale i Uniwersytecie w Princeton prowadził zajęcia z pisania kreatywnego.
Wśród wcześniejszych utworów White’a znajdują wyrafinowane poetyckie powieści nieporuszające tematyki homoseksualnej w sposób tak wyrazisty jak późniejsze dzieła: debiutancka powieść „Zapominanie Eleny” (Forgetting Elena) oraz „Nocturnes for the King of Naples” (1978).
„Zuch”, czyli akceptacja seksualności
Znaczący rozgłos przyniosła mu powieść „Zuch” (A Boy’s Own Story, 1982), ukazująca dzieciństwo i wczesną młodość chłopaka, który odkrywa swą seksualną odmienność na tle represyjnego klimatu Ameryki lat 50. Homoseksualizm bohatera rodzice uważają za chorobę, co usiłuje on pogodzić z normalną edukacją i życiem rodzinnym. Bardzo osobista i intymna narracja książki, z przewrotnym zakończeniem porównywanym przez krytyków do najlepszych powieści Geneta i Gombrowicza.
Powieść stanowi pierwszą część autobiograficznej trylogii, której kolejna, „The Beautiful Room is Empty”, ukazała się pięć lat później. Jej bohater, tradycyjnie wychowany młodzieniec ukazany w kontekście społeczno-środowiskowym, zmaga się z akceptacją własnej orientacji seksualnej. Tło ostatnich kart powieści stanowią sceny nowojorskich zamieszek ulicznych na Christopher Street latem 1969, które stały się pierwszym aktem gay liberation movement. Trzecia część „The Farewell Symphony” (1997) jest obrazem dwudziestu lat dorosłości bohatera do początku lat 90.
„Hotel de Dream”, czyli o umieraniu
Spod jego pióra wyszła też powieść „Hotel de Dream” (2007), o której pisaliśmy: W czasach gdy gruźlica była nieuleczalna, każdy dzień chorego był oczekiwaniem na śmierć – podobnie zresztą jak każdy dzień umierającego na syfilis. Pierwsza z chorób dotyka Stephena Crane’a (1871-1900) – pisarza, który zachowując cechy i życiorys autentycznej postaci jest jednocześnie fikcyjnym bohaterem w powieści. Druga z chorób toczy bohatera minipowieści „Malowany chłopiec” pisanej przez Crane’a (fikcyjnego) na łożu śmierci. Ale to nie umieranie jest tematem obu opowieści, choroba i śmierć jest ważna, ale jako bodziec do działania, choćby ostatkiem sił. Stephena Crane’a nadchodząca śmierć uwalnia od strachu przed napisaniem książki, której temat jest zbyt drastyczny jak na purytańską XIX-wieczną Amerykę i Anglię.
Chodzi bowiem o opis zamkniętego, nieznanego świata homoseksualistów i transwestytów, w tym świata męskiej prostytucji, uprawianej m.in. przez nowojorskich gazeciarzy. W ten świat Crane – mężczyzna heteroseksualny – wkracza za sprawą spotkanego na ulicy Elliota, chłopca z makijażem. W „Malowanym chłopcu” tytułowy bohater jest jednak przewodnikiem dla kogoś zupełnie innego – Theodore’a Kocha, statecznego bankowca, męża i ojca, który niespodziewanie zakochuje się w Elliocie, co musi doprowadzić do tragedii.
White był współautorem wydanego w 1977 opracowania „The Joy of Gay Sex” (Radość gejowskiego seksu). Wśród jego publikacji znajdują się nowele poruszających problematykę AIDS oraz liczne artykuły i szkice o tematyce gejowskiej, a także trzy biografie pisarzy homoseksualistów: Jeana Geneta, Marcela Prousta i Arthura Rimbaud.
Edmund White zmarł 3 czerwca 2025 r.