„Jako autorzy kryminałów obracamy się w kręgu historii znanych od czasu Biblii, ale zapisujemy je innymi słowami, nadajem im inny ton, tworzymy inne tło” – mówił Jo Nesbø podczas promocji w Warszawie powieści „Cięcie”. Byliśmy na spotkaniu.
„Cięcie” (Nådeskudd) to już 14. tom bestsellerowego cyklu kryminalnego z Harrym Hole. Tym razem sprawę trzech szokujących morderstw prowadzi młody śledczy Oleg Fauke, przybrany syn Holego. Tropy wiodą do świata filmu, a sprawa szybko okazuje się na tyle niepokojąca, że potrzebny będzie ktoś, kto potrafi dostrzec to, czego nie widzą inni. Tym kimś jest Harry Hole.
Główny bohater – którego poznaliśmy w powieści „Człowiek nietoperz” (Flaggermusmannen) – nie jest już policjantem. Jest człowiekiem, który po śmierci kobiety, którą kochał, staje w sylwestrową noc stoi na krawędzi balkonu wysoko nad Oslo, przekonany, że jego dalsze życie nie ma sensu. W tej chwili jednak cisze przerywa dzwonek telefonu.
Bohatera zmienia miłość
„Człowiek nietoperz” ukazał się w 1997 roku. – Ten czas mnie nie zmienił – przekonywał Nesbø. Jak twierdził, podobne zdanie mają jego najbliższi znajomi. – Oni sami mówią, że ewoluowali, rozwijali się, ale ja zostałem taki sam, nie zmieniłem się, nie stałem inny, lepszy – mówił pisarz. Podobnie – jego zdaniem – jest z Harrym Hole. – Jedynym, co może go zmienić i zmienia, jest miłość. Nie tylko ta romantyczna, do Rakel Fauke, ale pojmowana szerzej, także jako miłość ojca do syna i syna do ojca, co widzimy w „Cięciu” – zaznaczał Nesbø.
Tym co z kolei wyrywa Harry’ego Hole z odrętwienia jest możliwość rozprawienia się po raz kolejny ze złem. Nie po raz ostatni. – Nie zdradzę, co zamierzam zrobić z Harrym w przyszłości – zastrzegał pisarz. Ale na pytanie czy zna dalsze losy swojego bohatera, odpowiadał stanowczo: – Tak.
Wiem, co będzie dalej
Wynika to także z tego, w jaki sposób Jo Nesbø pisze. – Zawsze podczas pisania danego rozdziału wiem dokładnie, do którego momentu chcę dojść i zawsze do niego dochodzę. Zdaję sobie sprawę, że są pisarze, których czasem poniesie fabuła, a bohater ucieknie im w niespodziewaną stronę. Tak się może zdarzać, ale nie w moim przypadku – przekonywał pisarz.
Inaczej może być w przypadku pisania scenariuszy. Pisarz ma to doświadczenie: stworzył scenariusz do dziewięcioodcinkowego serialu Nefliksa „Harry Hole”, który formalnie jest adaptacją powieści „Pentagram” (Marekors, 2018), choć autor dodał też sceny z „Trzeciego klucza” (Sorgenfri, 2008). – Gdy pisze się piątą wersję można czasem pogubić się i nie pamiętać, co było w wersji drugiej, trzeciej czy czwartej. Ale nie może to się zdarzyć w prozie – podkreślał.
Alter ego autora
Mówiąc o warsztacie zdradzał też kulisy powstawania bohaterów. – Postaci wymyślam, ale przecież każdy autor może, nawet niechcący, część swoich opinii, swoich cech ujawnić w bohaterach, bo przecież przemawia jego własne doświadczenie, jego wiedza. Bohater w jakiejś części jest alter ego autora – mówił pisarz. Zaznaczał, że podczas kręcenia serialu aktor odgrywający rolę Harry’ego, Tobias Santelmann, pytał autora o szczegóły dotyczące postaci. – Mówić mu o Harrym tak naprawdę przekazywałem moje opinie, moje postrzeganie pewnych spraw – przekonywał.
Samego serialu pisarz nie chciał oceniać, ponieważ, jak twierdził, nie ma do niego dystansu. – Oglądałem jego powstawanie od kuchni. Siedziałem w pokoju z innymi twórcami, czując się zresztą osobą najmniej z nich doświadczoną i obserwowałem jak wszyscy pracują, by w kilku odcinkach zmieścić skomplikowaną intrygę – opowiadał Jo Nesbø. Przyznawał, że znajomi podczas realizacji często pytali go o ocenę, ale nie był w stanie obiektywnie odpowiedzieć.
To jak z grą na gitarze
Nesbø jest autorem kilkudziesięciu powieści, ale jak twierdził pisarzom nigdy nie zabraknie tematów. – Tak naprawdę nie jesteśmy w stanie wymyślić czegoś całkiem nowego, bo obracamy się w kręgu historii znanych od czasu Biblii. To te same historie, ale zapisujemy je innymi słowami, nadajemy inny ton, tworzymy inne tło. To jak w przypadku gry na gitarze, gdzie mamy przecież tylko sześć strun, a zagrać możemy na nich niezliczone melodie – mówił pisarz.
A do osób, które nie znają jego twórczości mówił: – Jeśli nie czytałaś moich książek, to nie zaczynaj od Harry’ego Hole, szczególnie jeśli widziałaś serial. Zacznij od „Królestwa” (Kongeriket, 2020). Dlaczego? Bo jest po prostu dobra.
Spotkanie z Jo Nesbø
Prowadził Adam Szaja (smakksiazki.pl)
Tłumaczyła Małgorzata Gostomska ( diabelskie_stronice)
Orgarnizator: Wydawnictwo Dolnośląskie
Warszawa 9 listopada 2026