Jest zbrodnia i jest… alibi doskonałe. To punkt wyjścia kryminału Keigo Higashino, w którym równie istotny jak śledztwo, okazuje się być niecodzienny pojedynek dwóch genialnych umysłów – o powieści „Podejrzany X. Pochodna zbrodni” pisze Przemysław Poznański.
Czy łatwiej jest samemu znaleźć rozwiązanie jakiegoś zadania matematycznego, czy raczej zweryfikować poprawność czyjejś odpowiedzi, a może te opcje są porównywalne? To problem P kontra NP, który – przywołany tu podczas rozmowy genialnego matematyka z genialnym fizykiem – okaże się szybko nie tylko intelektualną zabawą, ale i kluczem do zrozumienia kryminalnej intrygi, jaką serwuje nam Keigo Higashino.
To autor w Japonii znany i ceniony, ekranizowany i nagradzany, w Polsce dotąd niemal nieznany. Dobrze więc, że mamy wreszcie możliwość przeczytania jednej z jego najważniejszych powieści. „Podejrzany X” to bowiem powieść, która znacząco wykracza poza to, do czego w kryminale przywykliśmy, dając nam – poza wciągająca intrygą i całym katalogiem ludzkich emocji – choćby też możliwość spojrzenia na zbrodnię jak na skomplikowaną matematyczną hipotezę. Możliwą do rozwiązania tylko dla umysłów niezwykłych.
Alibi doskonałe
Już punkt wyjścia powieści pokazuje, z jakiego rodzaju kryminałem będziemy mieli do czynienia. Oto Yusuko, samotnie wychowującą córkę sprzedawczynię w sklepie z bento, nachodzi w mieszkaniu jej były mąż, Togashi. Jest napastliwy i roszczeniowy, próby wyproszenia go spełzają na niczym. Nerwowa atmosfera sprawia, że niespodziewanie dochodzi do rękoczynów – zdesperowana kobieta w obronie córki zabija byłego męża. Zanim jednak zdąży na dobre zastanowić się, co z tym fantem począć, do drzwi puka sąsiad, a jednocześnie matematyczny geniusz Ishigami i oferuje pomoc… w zatarciu wszelkich śladów zbrodni.
Gdy jakiś czas po tym zdarzeniu na brzegu rzeki znalezione zostają okaleczone zwłoki, które po żmudnym śledztwie prowadzonym przez tokijską policję udaje się zidentyfikować jako ciało Togashiego, podejrzenie w sposób naturalny pada na byłą żonę. Szybko okazuje się jednak, że i ona, i jej córka, mają na czas popełnienia zbrodni niepodważalne alibi. Policja nie ma innych podejrzanych i nie jest w stanie wskazać motywów zabójstwa, co sprawia, że prowadzący sprawę detektyw Kusanagi decyduje się poprosić o pomoc swojego przyjaciela, genialnego fizyka Yukanawę, zwanego Galileo.
Przeczytaj także:
Kalkulacja i emocje
Od tej pory powieść japońskiego pisarza staje się z jednej strony kryminałem poddanym rytmowi tradycyjnego śledztwa, w którym Kusanagi stara się zebrać jak najwięcej danych, by znaleźć motyw i sprawcę, z drugiej staje się intelektualną rozgrywką, w której zbrodnia staje się elementem zagadki misternie opierającej się na modelach matematycznych. Zagadki, w której każdy element, niczym w skomplikowanym równaniu, ma swoje miejsce i nawet to, co wydaje się na pierwszy rzut oka błędem, niedopatrzeniem, czy wręcz fuszerką, szybko okazuje się być istotną zmienną w równaniu.
O mistrzostwie Higashino świadczy jednak to, że pod tą pozornie zimną rozgrywką, nomen omen kalkulacją, w której matematyczne wzory i wielkie nierozwiązywalne teorie, jak choćby słynna hipoteza Riemanna, zdają się maskować istotę sprawy, a więc zbrodnię domagającą się kary, umieszcza tak naprawdę opowieść o emocjach ludzi postawionych w sytuacjach granicznych, zderzonych przy tym z iście filozoficznymi pytaniami o to, czy stawanie w obronie jednego życia daje przyzwolenie na odebranie go komuś innemu, a zatem czy istnieje usprawiedliwienie dla zbrodni.
Zmienne zmienne
Mistrzostwo tej powieści zasadza się zatem na postawieniu dylematu prawdziwie nierozwiązywalnego, a przy tym znacznie bardziej poruszającego niż najtrudniejsze nawet matematyczne teorie, sprowadzającego się wszak do pytania o to, czy da się uporządkować w ciągu liczb i w doświadczeniach z zakresu fizyki świat poddany na co dzień nieprzewidywalnym często ludzkim wyborom wynikającym czy to z żądzy pieniądza, zazdrości, nienawiści, czy to z miłości.
Higashino pokazuje, że w równaniu zbrodni warto brać pod uwagę wszelkie zmienne. Nawet te, które wydają się tak bardzo zmienne.
Keigo Higashino, Podejrzany X. Pochodna zbrodni (容疑者Xの献身)
Przekład Klaudia Ciurka
Wydawnictwo Relacja, 12 marca 2025
ISBN: 9788368227482
A deadly equation | There is a crime and there is… a perfect alibi. This is the starting point of Keigo Higashino’s detective story, in which, as important as the investigation, turns out to be an unusual duel between two brilliant minds – about the novel “The Devotion of Suspect X” is written by Przemyslaw Poznanski.