Tłumaczenia „Empuzjonu” Olgi Tokarczuk oraz… „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego uznane zostały przez „World Literature Today” za jedne z najlepszych zeszłorocznych przekładów na angielski.
Lista opublikowana przez World Literaure Today, amerykański magazyn o literaturze i kulturze międzynarodowej, wydawany na Uniwersytecie Oklahomy, zawiera 75 książek. Na liście znajdziemy książki zarówno współczesne jak i przetłumaczoną właśnie na angielski światową klasykę, znajdziemy książki napisane w różnych konwencjach. Jest tu zatem choćby kryminał „Mężczyzna w celi” Jussiego Adlera-Olsena, „Unicestwienie” Michela Houellebecqa, „Det tredje riket” Karla Ove Knausgårda, „Srebrna kość” Andrieja Kurkowa czy „Brnjica za vještice” Dubravki Ugrešić.
Polską literaturę reprezentują na tej liście dwie powieści: współczesna i pozycja z półki z klasyką. W zeszłym roku ukazali się bowiem po angielsku „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego, czyli „The Homeless” w przekładzie Stephanie Kraft. Wydawca opatruje powieść entuzjastycznymi recenzjami dotyczącymi tak jakości tłumaczenia jak i samej powieści. „Chociaż Stefan Żeromski był czterokrotnie nominowany do Nagrody Nobla w Nobla w dziedzinie literatury, jego twórczość nie jest tak szeroko znana poza Polską, jak być powinna – pisze Celia Jeffries, pisarka.
„Niezwykle aktualna we współczesnym świecie”
„Powieść Żeromskiego i tłumaczenie Kraft są bogate opisowo… Żeromski pisze stylem, który przekazuje uniwersalizm, jednocześnie wyłuskując żywe szczegóły” – zaznacza „Broad Street Review”, „Ta powieść została napisana ponad 100 lat temu, ale jej skupienie na nierównościach ekonomicznych sprawia, że jest niezwykle aktualna we współczesnym świecie… Mocna, poruszająca, kalejdoskopowa” – przekonuje „Times Literary Supplement”, a Booklist dodaje: „Opisy Żeromskiego są liryczne, a jego bohaterowie stają w obliczu wyzwań moralnych… Każdy czytelnik, który może poświęcić czas, aby docenić piękne pisarstwo i silne, dobre postacie, będzie się cieszyć tą podróżą”.
„Ludzie bezdomni” to powieść młodopolska, napisana w 1899 roku w Zakopanem, po raz pierwszy wydana w 1900 roku. Opisuje życie i działalność społeczną młodego lekarza Tomasza Judyma oraz dzieje jego miłości do Joanny Podborskiej. Powieść osadzona jest w realiach końca XIX wieku i pokazuje idee pracy dla ludu oraz osobistego poświęcenia.
„Elegancka i naprawdę niepokojąca”
Na liście znajdziemy też „Empuzjon” Olgi Tokarczuk, czyli „The Empusium” w tłumaczeniu Antonii Lloyd-Jones. „The New York Times Book Review” pisze o tej książce, że to „Ludowa opowieść grozy o pozornie lekkim i mądrym tonie… elegancka i naprawdę niepokojąca”. My pisaliśmy o tej powieści: „Olga Tokarczuk zderza ze sobą świat zamknięty – tyleż fizycznie, ile mentalnie, światopoglądowo czy duchowo – ze światem otwartym na to, co być może niepojęte, niejednoznaczne, ale przecież przyrodzone”.
Z bohaterami „Empuzjonu” trafiamy do uzdrowiska w Görbersdorfie – wsi położonej w miejscu, gdzie „powietrze jest bogate w tlen, ale nie ma wiatru (…). A dodatkowo wysokość położenia pozostaje w granicach niezbędnych dla leczenia chorób płucnych, bo znowu nie przyspiesza zbytnio pracy serca (…)”. Olga Tokarczuk zabiera nas do Pensjonatu dla Panów, stanowiącego formalnie rodzaj poczekalni przed przyjęciem do jednego z kurhausów, w istocie będącym najczęściej miejscem docelowym, choćby ze względu na cenę – kurhausy są dla większości bohaterów „Empuzjonu” zwyczajnie zbyt drogie. To fizyczne zamknięcie zyskuje tu jednak szybko status metafory, opisującej zamknięcie rozumiane jako wybór tego, co dogodne i odrzucenie tego, co niosłoby ze sobą element nowości, zaskoczenia. Bohaterowie powieści w zdecydowanej większości wybierają więc świadomie to, co znają, ich otwartość na miejsca, idee czy poglądy wykraczające poza dotychczasowe ciasne rozumowanie, jest znikoma. Do czasu. Wybór miejsca pozwala bowiem autorce także na to, by doprowadzić do zderzenia tego, co jednoznaczne i ograniczone z tym, co niejednoznaczne, metaforyczne, co zawieszone jest „pomiędzy”.