W Teatrze Żydowskim zobaczyć będzie można spektaklu „Skóra po dziadku”, na podstawie powieści Mateusza Pakuły, w reżyserii Magdaleny Łazarkiewicz. Premiera zaplanowana jest na 11 i 12 grudnia.

Czy można odziedziczyć winę? I co dzieje się z historią, kiedy odchodzą ci, którzy ją przeżyli, a kolejne pokolenia pozostają z pytaniami, na które nikt nie odpowiedział? Te pytania stawia Mateusz Pakuła w swojej powieści „Skóra po dziadku”, którą na scenę Teatru Żydowskiego przenosi Magdalena Łazarkiewicz.
Mateusz Pakuła, autor głośnej książki „Jak nie zabiłem swojego ojca i jak bardzo tego żałuję”, która stała się najpierw literacką, a następnie teatralną sensacją, ponownie sięga do historii własnej rodziny. Tym razem przenosi nas do Kielc początku lat 50., w sam środek stalinizmu. Jego nastoletni dziadek, za pozornie błahy wybryk, trafia do kieleckiej katowni. Kto pomógł mu się stamtąd wydostać? I dlaczego? Odpowiedzi prowadzą do wydarzeń znacznie wcześniejszych wojny, Holokaustu i pogromu kieleckiego z 4 lipca 1946 roku.
Dziedziczenie traumy, odpowiedzialność za przeszłość
„Zanim się dowiedziałem, kim właściwie są Żydzi, już byłem antysemitą” – od tych słów rozpoczyna się opowieść Pakuły. Autor wraca do historii rodzinnego miasta i konfrontuje się z przeszłością, która nie kończy się wraz z odejściem jej świadków. Przeciwnie, pozostaje w kolejnych pokoleniach: w przekonaniach, lękach, przemilczeniach i pytaniach, których czasem przez lata nikt nie odważył się zadać.
W „Skórze po dziadku” historia rodzinna staje się punktem wyjścia do rozmowy o dziedziczeniu traumy i odpowiedzialności za przeszłość. Nie chodzi wyłącznie o odtworzenie dawnych wydarzeń, ale także o próbę zrozumienia, jak wpływają one na ludzi, którzy sami ich nie doświadczyli. Co dziedziczymy po naszych bliskich? Czy także ich lęki, poczucie winy, a tajemnice i tabu? Tytułowa „skóra” jest granicą oddzielającą nas od świata, ale też miejscem kontaktu, wrażliwości i reakcji. Tak samo przeszłość: nawet jeśli nie znamy całej historii, jej ślady mogą pozostać w nas na długo. Czasem przejmujemy nie konkretne opowieści, lecz emocje i napięcia, których źródła nie potrafimy nazwać.
Temat milczenia
Spektakl Magdy Łazarkiewicz podejmuje również temat milczenia – rodzinnego i społecznego. Co się dzieje, gdy prawda zostaje przemilczana? Czy brak rozmowy chroni kolejne pokolenia przed bólem, czy raczej sprawia, że ciężar przeszłości trwa nadal? I czy wypowiedzenie tego, co przez lata pozostawało niewypowiedziane, może zmienić sposób, w jaki rozumiemy siebie i innych?
W Teatrze Żydowskim osobista historia Pakuły spotyka się z pamięcią miejsca, w którym prywatne losy splatają się z doświadczeniem całych pokoleń. Wydarzenia z Kielc, wojna, Zagłada i pogrom nie pozostają odległym tłem. Stają się częścią opowieści o tym, jak historia przenika teraźniejszość i jak trudno oddzielić własne doświadczenie od tego, co odziedziczyliśmy. „Skóra po dziadku” nie proponuje łatwych odpowiedzi ani prostego rozliczenia z przeszłością. To próba przyjrzenia się temu, co zostało nam przekazane, nawet jeśli nikt nie zrobił tego świadomie. I pytanie, czy możemy przerwać łańcuch milczenia, kiedy wreszcie zaczynamy mówić.
Mateusz Pakuła, Skóra po dziadku, reż. Magdalena Łazarkiewicz
Obsada: Monika Chrząstowska, Adrianna Kieś, Daniel Czacza Antoniewicz, Mateusz Trzmiel, Jerzy Walczak, Piotr Siwek, Marcin Błaszak, Tomasz Wygoda
Data premiery: 11 i 12 grudnia 2026, godz. 19:00, w Teatrze Żydowskim przy ul. Senatorskiej 35

