„Gra w bierki” Hanny Cygler jest opowieścią o ludziach znajdujących się na rozstaju dróg. Szukających w sobie siły, by wyrwać od losu drugą szansę. Wbrew trudnym czasom, wbrew logice, wbrew nadziei – pisze Przemysław Poznański.
Motyw drugiej szansy wybrzmiewał już w rozpoczynającym tę sagę tomie „Śladem fal”. Był tam jednak przede wszystkim punktem wyjścia dla losów rodziny Duszów, którą wyroki wielkiej historii, konsekwencje skomplikowanych powojennych układów politycznych, rzuciły do nadmorskiej Łeby, gdzie tylko dzięki samozaparciu i wielkiej chęci przetrwania zdołała odnaleźć swój nowy dom.
O ile tamten tom był opowieścią o rodzinie, o spajającej ją sile, jakiej potrzeba, by zapuścić korzenie, by wbrew przeciwnościom losu przetrwać na nie do końca gościnnej ziemi, o tyle w „Grze w bierki” autorka pozwala swoim bohaterkom i bohaterom w większym stopniu wybierać własne, indywidulane drogi. Nie zawsze bezpieczne, nie zawsze niosące upragnione szczęście, nie zawsze spełniające pokładane w nich nadzieje. Zawsze za to prowadzące do punktu, w którym staną w obliczu konieczności podjęcia decyzji istotnych dla ich dalszego życia.
Historia i emocje
Fabuła „Gry w bierki” obejmuje czas od roku 1952 do 1968. To okres brzemienny w wydarzenia – te tragiczne, jak Poznański Czerwiec, pożar na MS Konopnicka, Praska Wiosna, czy Marzec’68, i te niosące odrobinę nadziei, jak choćby Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów. Bohaterowie usłyszą o nich, lub nawet będą ich naocznymi świadkami, czasem uczestnikami, a nawet ofiarami, choćby w kontekście antysemickiej nagonki. Tak ważna historia bowiem, nie może pozostać bez wpływ na ich życie.
Nie zmienia to faktu, że Hanna Cygler stawia w swojej prozie na emocje wynikające nie tyle z historycznego tła, ile ze złożonych międzyludzkich relacji. Czasem – i owszem – mających źródło w trudnych czasach, częściej jednak będące konsekwencją przeszkód, jakie członkowie rodziny Duszów napotkają w relacjach z innymi ludźmi. Z przywar i słabości, jakimi pisarka obdarza swoich głównych bohaterów i osoby, które przyjdzie im spotkać.
Łasi na szczęście
Dla Ireny będzie to próba budowania życia, ale i spełniania marzeń u boku ciężko chorego Jerzego, w domu apodyktycznej teściowej. Dla Gabrieli, studentki szkoły filmowej w Łodzi, będzie to chęć robienia kariery przy jednoczesnej próbie pielęgnowania trudnego związku, dla Elżbiety – czas niepewności wynikający z układu, w jakim się znalazła,. Także Rysiek i Marian poczują smak rozczarowania, gdy napotkają przeszkody, które staną na drodze do spełnienia marzeń.
Tworzy jednak autorka postaci ambitne, łase na szczęście, w pewnym sensie nieprzeciętne, bo niegodzące się z sytuacjami, jakie mimowolnie stają się ich udziałem. Ich największą siłą wydaje się być odwaga, niezbędna, by zaryzykować i dzięki temu dać sobie szansę na nowy początek – czasem wbrew zdrowemu rozsądkowi, czasem wbrew opinii innych, czasem bardzo wysokim kosztem.
W połowie drogi
Nie jest to łatwe, jak niełatwa jest gra w bierki. Wystarczy jeden nieostrożny ruch, jedna pochopna decyzja, by cała misterna układanka rozsypała się, nie dając szansy na szczęśliwe zakończenie, na wygraną. I dokładnie tak czyni Hanna Cygler z ludzkimi losami – splata je, ustawia w takich konfiguracjach, by maksymalnie utrudnić bohaterom szanse na pokonanie przeszkód, by sprawić, że wyjście z kłopotliwych sytuacji obronną ręką okazało się złożone, niebezpieczne, a czasem wręcz niemożliwe.
O ile zatem tom „Śladem fal” – prawem powieści rozpoczynającej sagę – był opowieścią o początku drogi, o tyle „Gra w bierki” jest opowieścią o dotarciu do tego miejsca w życiu, które wymaga podjęcia najtrudniejszych wyborów, wybrania na owym rozstaju dróg właściwego kierunku, który poprowadzi do takiego celu, który być może nie będzie spełnieniem wszystkich marzeń, ale przynajmniej uchroni przed rozczarowaniem.
Hanna Cygler, Gra w bierki
Luna, 21 stycznia 2026
ISBN: 9788368647174