Koszt znalezienia odpowiedzi na pytanie komu zaufać i kto jest lojalny, może dla bohaterów „Reguł zdrady” okazać się naprawdę wysoki. Ale nic dziwnego, skoro wrzuceni zostają w skomplikowaną szpiegowską intrygę, w której walka toczy się o naprawdę wysoką stawkę – pisze Przemysław Poznański.
Pytanie o zaufanie pada tu nad wyraz często, bo też Jakub Ritter i Piotr Sieńko opowiadają o walce szpiegów, w której w szranki stawać będą oficerowie polskich służb i zdeterminowane w swych działaniach, i bezwzględne w przedsiębranych środkach, służby rosyjskie – zarówno GRU jak i FSB. Choć dostajemy powieść, która raz po raz może krzepić serca, bo daje nam nadzieję na skuteczność naszych służb, to przecież widzimy jednocześnie, że każdy sukces okupiony zostaje tu wielkim wysiłkiem, a nierzadko wręcz poświęceniem. Widzimy to tym lepiej, że autorzy nie stosują w opisach pracy służb taryfy ulgowej.
„Reguły zdrady” pokazują też coś jeszcze: żadna szpiegowska intryga nie rozgrywa się w próżni – nie zależy tylko od dobrego planu i determinacji osób w nią zaangażowanych. Na powodzenie misji wpływa wszak wiele innych czynników, których niejednokrotnie nie da się nawet przewidzieć. Także od prowadzonych równolegle spraw, pozornie z nią niezwiązanych. Dzięki dobremu rozpoznaniu i koordynacji można więc jedynie minimalizować ryzyko, ale i tak pozostanie zawsze coś, co nazwać można przypadkiem, czy też zbiegiem okoliczności. Czasem korzystnym, często wprost przeciwnie.
Na tropie szpiega
W powieści Rittera i Sieńki punktem wyjścia staje się niespodziewane pojawienie się w jednej z telewizyjnych relacji po katastrofie na lotnisku w Smoleńsku w 2010 roku Tadeusza Hupały, byłego pułkownika Ludowego Wojska Polskiego, który swego czasu zdezerterował do Rosji. Wydaje się mało prawdopodobne, by były żołnierz, skutecznie ukrywający się od wielu lat, nagle dał się przypadkowo sfilmować. Co więcej, polski wywiad wpada na ciekawy trop, mogący sugerować, że zdrajca chce znowu zdradzić. Tym razem Rosjan. Pytanie tylko, co ma do zaoferowania i za jaką cenę. Jakie narzuci „reguły zdrady”.
Tymczasem w Moskwie planowana jest eksfiltracja polskiego agenta – tym trudniejsza, że znajduje się on pod stałą obserwacją służb rosyjskich. To zatem misja niemal niemożliwa, wymagająca nie tylko odwagi, ale i sprytu. Nie ułatwia jej fakt, że w tle swoje sprawy chce załatwić była snajper specnazu „Hafsa”, która prowadzi dochodzenie w sprawie tajemniczej śmierci bliskiej jej osoby. Na ile te działania mogą popsuć szyki polskim oficerom? Na ile pomieszają ich plany tak groźni przeciwnicy jak generał Sergun i kapitan Briusow z GRU, albo oficer FSB Gleb Pożarski – inteligentny i spostrzegawczy śledczy, którego niełatwo wyprowadzić w pole?
Polska, Europa, świat
Tak wiele jednocześnie prowadzonych spraw wymagać będzie powołania do życia wielu bohaterów, takich jak pułkownik Jan Moske, szef Służby Wywiadu Wojskowego, jak pułkownik Robert Duszyński, „Zastępca”, jak zdolny ekspert techniczny „Troll”, ale przede wszystkim może bohaterek. Autorzy oddadzą bowiem gros spraw w ręce kobiet i to one de facto wysuną się tu na pierwszy plan – powraca więc choćby znana z poprzedniej części cyklu, „Wariantu zerowego”, kapitan SWW Klara Klinger, pojawia się Ewa Krukowska (przydzielona do sprawy eksfiltracji), działać tui będzie też choćby Ida Larssen (szczególnie w sprawie Hupały).
Bohaterowie wciągną nas w wielopoziomową intrygę, w której liczyć się będzie nie tylko profesjonalizm, ale i kreatywność. Tym bardziej że stawka, o którą tak naprawdę toczy się gra, z upływem czasu okaże się wyższa niż ktokolwiek mógł początkowo przypuszczać. Ritter i Sieńko dają nam bowiem intrygę, której konsekwencje wykroczą daleko poza nasze lokalne sprawy, zahaczając o tajemnice, które mogą być kluczowe dla bezpieczeństwa kraju, Europy a nawet świata. Przeszłość Polski – jako kraju znajdującego się nie tak dawno w orbicie wpływów Związku Radzieckiego – i jej teraźniejszość – jako członka NATO i Unii Europejskiej, stawia nasz kraj w szeregu państw strategicznych dla działań obcych służb. Nie tylko rosyjskich.
Cisi bohaterowie
Dostajemy dzięki temu do ręki thriller – wartki, pełen niespodziewanych zwrotów – ale i pozbawioną zbędnego patosu powieść o cichych, skrytych za kurtyną bohaterach, ludziach z krwi i kości, dzięki czemu ta opowieść o lojalności i zaufaniu, ale i o zdradzie – rozumianej tu na wiele sposobów – nabiera większej wagi.
Autorzy „Reguł zdrady” dają nam bowiem opowieść prawdziwą. Nie z punktu widzenia faktów – te, poza historycznym tłem, pozostają fikcyjne – ale z punktu widzenia drobiazgowości researchu, dzięki któremu odsłaniają kulisy pracy wywiadów: niejednokrotnie spektakularnej, przypominającej wręcz te rodem z filmów akcji, częściej jednak żmudnej, ciągnącej się całymi wręcz latami pracy operacyjnej, mogącej kosztować oficerów służb zdrowie, a nawet życie. Pracy zawsze wartej swojej ceny.
Jakub Ritter, Piotr Sieńko, Reguły zdrady
Czarna Owca, 25 lutego 2026
ISBN: 9788383825113