Sejm przyjął uchwałę o patronach roku 2026. Są w śród nich Sergiusz Piascecki, Stanisław Staszic, Franciszek Karpiński, Mieczysław Fogg i Józef Maksymilian Ossoliński. Wcześniej swoją uchwałę o patronach przyjął Senat.
Patroni ustanowieni przez Senat znani są od maja. Wśród ludzi kultury znajdziemy tu Andrzeja Wajdę (w stulecie urodzin) oraz Jerzego Giedroycia.
Wajda i Giedroyc
W uchwale czytamy, że Wajda był jednym z najwybitniejszych polskich reżyserów, współtwórcą polskiej szkoły filmowej oraz kina moralnego niepokoju, które zdefiniowały polską pamięć historyczną i współczesną tożsamość kulturową, artysty zajmującego się też reżyserią teatralną, szczególnie związanego z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym. Do największych filmowych dzieł Andrzeja Wajdy (ur. 6 marca 1926) należą „Popiół i diament”, „Niewinni czarodzieje”, „Popioły”, „Wesele”, „Ziemia obiecana”, „Człowiek z żelaza”, „Danton” i „Pan Tadeusz”. Reżyser jest laureatem Oscara za całokształt twórczości.
W uchwale dotyczącej Jerzego Giedroycia (ur. 14 lipca 1906), założyciela i redaktora naczelnego paryskiej „Kultury” Senat oddaje hołd „jednemu z najważniejszych myślicieli politycznych XX w.” Jak czytamy, senatorowie są przekonani, że obchody Roku będą okazją do przypomnienia tego, że Giedroyć całe swoje życie poświęcił sprawie niepodległości Polski – Polski tolerancyjnej i nowoczesnej, ale też szanującej własne tradycje narodowe. „Dziedzictwo Jerzego Giedroycia trwa w pamięci kolejnych pokoleń, a idee promowane przez niego są nadal inspiracją dla współczesnych intelektualistów i twórców”.
Senat ustanowił też rok 2026 rokiem Miasta Gdyni, Robotniczych Protestów Czerwca 1976 i Błogosławionej Matki Elżbiety Róży Czackiej.
Piasecki i Staszic
Posłowie rozszerzyli dziś listę patronów. Znaleźli się na niej m.in. Sergiusz Piasecki, Stanisław Staszic, Józef Czapski, Mieczysław Fogg oraz Józef Maksymilian Ossoliński.
Sergiusz Piasecki (ur. 9 maja 1899) był pisarz pochodzenia białoruskiego, publicystą politycznym i oficerem polskiego wywiadu, żołnierzem Armii Krajowej. Pisał głównie o rzeczywistości pogranicza polsko-radzieckiego, tworzył również satyry ośmieszające demokrację ludową. Pierwsze dwie książki, dotyczące wywiadu, zatrzymała cenzura więzienna. Dopiero trzecia – „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy” – mogła wydostać się poza mury zakładu karnego. Zdobyła ona olbrzymią popularność i została przetłumaczona na wiele języków obcych.
Stanisław Staszic (ur. 6 listopada 1755) był księdzem katolickim, działaczem oświeceniowym, pionierem spółdzielczości, pisarzem polityczny i publicystą, filozofem i tłumaczem. Spod jego pióra wyszły m.in. „Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego”, „Przestrogi dla Polski”, „O ortografii”, „Myśli o równowadze politycznej w Europie”, ale też antysemicka rozprawa „O przyczynach szkodliwości Żydów” oraz przekłady m.in. „Religii” Jeana Baptiste’a Racine’a i „Iliada” Homera.
Czapski i Karpiński
Józef Czapski (ur. 3 kwietnia 1896) był artystą malarzem i pisarzem, majorem Wojska Polskiego. Napisał m.in. „Józef Pankiewicz. Życie i dzieło. Wypowiedzi o sztuce”, „O Cézanne’ie i świadomości malarskiej”, „Proust contre la déchéance. Conférences au camp de Griazowietz”, „Na nieludzkiej ziemi” oraz „Tumult i widma”.
Franciszek Karpiński (ur. 16 września 1825) był poetą epoki oświecenia, pamiętnikarzam, dramatopisarzem, tłumaczem, publicystą, moralistą, twórcą i głównym przedstawicielem nurtu sentymentalnego w polskiej liryce. Karpiński był zafascynowany kulturą ludu. Tłumacząc psalmy, przywiązywał dużą wagę do jasnego i czytelnego języka. Krytykował przekłady Kochanowskiego za rozwlekłość, niezgodność z oryginałem i zbyt częste nawiązywanie do mitologii. Twrzył sielanki (Laura i Filon), wiersze miłosne (Do Justyny. Tęskność na wiosnę), dumy, elegie, wiersze patriotyczne: Żale Sarmaty nad grobem Zygmunta Augusta, Pieśń dziada sokalskiego, pieśni religijne (zawarte w zbiorze Pieśni nabożne), które stały się bardzo popularne: Kiedy ranne wstają zorze (oryg. Pieśń poranna), Wszystkie nasze dzienne sprawy, Pan idzie z nieba, Bóg się rodzi – moc truchleje (oryg. Pieśń o Narodzeniu Pańskim), Bracia patrzcie jeno.
Fogg i Ossoliński
Mieczysław Fogg (ur. 30 maja 1901) był piosenkarzem śpiewającym barytonem lirycznym, którego kariera artystyczna rozpoczęła się w okresie międzywojennym i trwała przez kilka dziesięcioleci po zakończeniu II wojny światowej. Do najbardziej znanych utworów, które wykonywał należą: „Tango milonga”, „To ostatnia niedziela”, „Jesienne róże”, „Pierwszy siwy włos”, „Mały biały domek”, „Już nigdy” i „Bo to się zwykle tak zaczyna”.
Józef Maksymilian Ossoliński (ur. 1748) był powieściopisarzem, poetą, badaczem i historykiem literatury, tłumaczem, leksykografem, jednym z głównych prekursorów badań nad Słowiańszczyzną, działaczem kulturalnym epoki oświecenia, założycielem Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie w roku 1817, któremu przekazał swój potężny księgozbiór.
Ossoliński był współpracownikiem dwóch czasopism: prowadzącego walkę z nieuctwem i konserwatyzmem szlachty, z zaśmiecaniem języka polskiego obcymi naleciałościami, propagujących tolerancje religijną, działalność przemysłową i podniesienie rolnictwa: wychodzącego od roku 1765 „Monitora” i pierwszego pisma literackiego w Polsce, wychodzących w latach 1770–1777 – „Zabaw przyjemnych i pożytecznych ze sławnych wieku tego autorów zebranych”, będących oficjalnym organem „obiadów czwartkowych”.
Sejm ustanowił też rok 2026 rokiem Józefa Czapskiego, Ignacego Daszyńskiego, Polskiego radia oraz powstania polskiej kolei.