Anna Seniuk i Krzysztof Szczepaniak w niezwykłym i nieoczywistym słuchowisku Jarosława Banasia „Głosy we mgle” o dziedziczeniu traumatycznej pamięci. Posłuchajcie z okazji przypadającej dziś 80. rocznicy zakończenia walk o Kołobrzeg.
Słuchowisko „Głosy we mgle” Teatru Polskiego Radia przedstawia metaforyczne „spotkanie we mgle” pomiędzy pogrążoną w śpiączce kobietą o imieniu Helga a duchem żołnierza, Jankiem, poległym podczas II Wojny Światowej na kołobrzeskiej plaży. Ich rozmowy przeplatają wspomnienia, lęki i traumy wojenne, a granica między jawą a snem zaciera się w tytułowej mgle. Wątki splatają się z rozmowami lekarzy analizujących stan Helgi i z dyskusjami o adaptacji jej historii, budując refleksję nad pamięcią, tożsamością i dziedziczeniem traumy. Równolegle trafiamy na plan filmowej adaptacji opowieści zawierającej epizody walk o Kołobrzeg. Jednak autorka literackiego pierwowzoru wciąż zmaga się z napisaniem zakończeniem dramatu.
Zakończenie słuchowiska łączy fikcyjną narrację z wydarzeniami historycznym, pokazując przy tej okazji przemijanie czasu i trwanie pamięci, a także toczące się koło historii.
Oniryczna wędrówka przez „lęk człowieka”
„Głosy we mgle” to metaforyczna opowieść o spotkaniu dwóch osób: niemieckiej pisarki pogrążonej w depresji i polskiego żołnierza tęskniącego za ukochaną. Autor słuchowiska stwarza przestrzeń do rozmowy postaciom, które nie mogłyby się spotkać w rzeczywistości – jedna z nich już nie żyje, a druga nie powinna była zostać poczęta. Bohaterowie „Głosów we mgle” obcują z obrazami walk o „nadmorskie miasteczko”, w którym ludzie giną, choć wynik bitwy jest już dawno przesądzony.
W onirycznej wędrówce przez „lęk człowieka” bohaterowie poruszają się po „cienkiej, patetycznej linii, która zakreśla nieskończoną i nieznaną ciszę. W tej ciszy i w wyobraźni, rodzą się opowieści”. Prowadzi ich cytat z wiersza i przekonanie, że istniejemy tak długo, dopóki trwają opowieści. Słuchowisko ma cechy programowe, uznające metaforę, jako sposób opowiadania świata.
Czy świat realny różni się od snu na jawie i doświadczeń ludzkości, które przechowujemy w naszych pamięciach? Wszystko istnieje, tylko my tego nie dostrzegamy – odpowiadają bohaterowie słuchowiska „Głosy we mgle”.
Teatr wyobraźni
Realizacja połączyła mistrzów teatru radiowego z nową generacją twórców – w głównych rolach usłyszymy Annę Seniuk i Krzysztofa Szczepaniaka, a towarzyszyć im będą zarówno doświadczeni aktorzy jak i debiutanci w Teatrze Polskiego Radia. Do tych ostatnich zalicza się także reżyser Marek Głuszczak, absolwent kursu reżyserii radiowej w Szkole Wajdy i Teatru Polskiego Radia.
„Głosy we mgle” to przykład teatru wyobraźni, w którym metafora staje się sposobem opowiadania o świecie. Bohaterowie, wędrując przez obrazy walki i ciszę, stawiają pytania o różnice między rzeczywistością a snem oraz o to, jak ludzkie doświadczenie przechowuje się w pamięci. Słuchowisko zyskało uznanie za swoją artystyczną głębię i zdolność do pobudzania wyobraźni odbiorców, a jego premiera była wydarzeniem zauważonym przez miłośników radiowej sztuki. Szacuje się, że audytorium Teatru Polskiego Radia liczy milion słuchaczy, co świadczy o popularności tego typu twórczości, oraz około 700 tysięcy odbiorców podcastów Teatru Polskiego Radia.
„Głosy we mgle”
scenariusz: Jarosław Banaś
reżyseria: Marek Głuszczak
realizacja akustyczna: Maciej Kubera
obsada:
Helga: Anna Seniuk
Jan: Krzysztof Szczepaniak
narratorka i matka Helgi: Dorota Landowska
lekarz stary: Marcin Troński
lekarz młody: Jakub Zając
Antonio (naukowiec): Mariusz Bonaszewski
agent: Waldemar Barwiński
reżyser: Jakub Kamieński
dowódca: Lesław Żurek
dziewczynka: Antonina Pach-Żbikowska
żołnierz 1., żołnierz polski i dźwiękowiec: Jakub Lasota
żołnierz 2., operator i głos z planu: Mateusz Grydlik
kobieta: Milena Staszuk
Premiera słuchowiska miała miejsce na antenie Programu I Polskiego Radia.