Węgierski pisarz László Krasznahorkai został laureatem Literackiej Nagrody Nobla 2025. Za „fascynującą i wizjonerską twórczość, która w obliczu apokaliptycznego terroru potwierdza siłę sztuki”.
László Krasznahorkai urodził się 5 stycznia 1954 w Gyuli. Jego pierwsza nowela, „Tebenned hittem”, ukazała się w 1977 roku na łamach „Mozgó Világ”. W latach 1977–1982 pracował jako dokumentalista w Gondolat Könyvkiadó, od 1982 pozostaje pisarzem niezależnym. Na podstawie jego dzieł, np. „Szatańskiego tanga”, powstały filmy wyreżyserowane przez jego przyjaciela, Bélę Tarra.
Po raz pierwszy opuścił rządzone przez Kádára Węgry w 1987 roku, spędził rok w Berlinie Zachodnim jako gość specjalny DAAD. Od czasu upadku bloku wschodniego stale zmienia miejsce zamieszkania. Często wraca do Niemiec oraz na Węgry, ale pojawia się też we Francji, Hiszpanii, Stanach Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Holandii, Włoszech, Grecji, Chinach i Japonii.
Pisarz spotkał się z dużym uznaniem: Susan Sontag nazwała Krasznahorkaiego „mistrzem apokalipsy cytującym Gogola i Melville’a”, a W.G. Sebald pisał o nim: „Uniwersalność wizji Krasznahorkaiego jest pokrewne autorowi Martwych dusz, Gogolowi, rozwiewa wszystkie wątpliwości dotyczące współczesnej literatury”. W 1993 otrzymał nagrodę dla najlepszej książki w Niemczech (Bestenliste-Preis) za Melancholię sprzeciwu.
W 1990 po raz pierwszy pojawił się na dłuższy czas w Azji Wschodniej, wspomnienia z Mongolii oraz z Chin pojawiają się w książkach „Az urgai fogoly oraz Rombolás és bánat az Ég alatt”. Od tego czasu wielokrotnie wracał do Chin. W 1996, 2000 i 2005 spędził po pół roku w Japonii, w Kioto.
W listopadzie 2010 László Krasznahorkai był gościem 2. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie.
Ważniejsze dzieła:
- „Szatańskie tango” (węg. Sátántangó, 1985, polskie wyd. 2004) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej,
- „Melancholia sprzeciwu” (węg. Az ellenállás melankóliája, 1989, polskie wyd. 2007) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskie,
- „Wojna i wojna” (węg. Háború és háború, 1999, polskie wyd. 2011) w tłumaczeniu Elżbiety Sobolewskiej.
Pisarzowi pogratulował premier węgierskiego rządu Victor Orban. Krasznahorkai podziękował na platformie X, ale napisał też: „Nadal będę jednak przeciwny jego politycznym działaniom i ideom. Pozostanę wolnym pisarzem”.