In Memoriam

Nie żyje Jadwiga Jankowska-Cieślak | Wybitna aktorka miała 74 lata

Nie żyje Jadwiga Jankowska-Cieślak. Wybitna aktorka, zdobywczyni nagrody dla najlepszej aktorki na Festiwalu Filmowym w Cannes, miała 74 lata.

Jadwiga Jakowska-Cieślak, fot. Paweł Matyka / Wikimedia Commons

Jadwiga Jankowska-Cieślak urodziła się 15 lutego 1951 w Gdańsku. Po maturze dostała się za pierwszym razem do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, którą ukończyła w 1972 roku. W latach 1972-1973 współpracowała z Puławskim Studio Teatralnym, grupą młodych absolwentów szkoły teatralnej próbujących z dala od dużych ośrodków scenicznych stworzyć kontestujący artystyczny teatr. W 1973 zadebiutowała w tytułowej roli w sztuce Jeana Giraudoux „Elektra” w reż. Kazimierza Dejmka z Andrzejem Szczepkowskim jako Egistosem, na scenie Teatru Dramatycznego w Warszawie.

W Dramatycznym grała też m.in. Manię w „Ślubie” Witolda Gombrowicza w reż. Jerzego Jarockiego (1974), Sebastiana/Violę w „Wieczorze Trzech Króli” Williama Shakespeare’a w reż. Jana Kulczyńskiego (1976), tytułową bohaterkę tragedii Eurypidesa „Medea” w reżyserii Stanisława Brejdyganta (1978), Korę w „Nocy listopadowej” Stanisława Wyspiańskiego w reż. Macieja Prusa (1978) i Wirginię w „Koriolanie” Szekspira w reż. Krzysztofa Kelma (1982), a także występowała w sztukach współczesnych: „Anegdoty prowincjonalne” (Dwadzieścia minut z aniołem i Historia z metrampażem) Aleksandra Wampiłowa w reż. Hanny Orlikowskiej-Jääskeläine (1975) i „Wariacjach” Grzegorzewskiego (1977).

W latach 90. była wykładowcą w warszawskiej szkole teatralnej. W latach 1990–1994 była związana Teatrem Powszechnym w Warszawie, gdzie grała Evę Meara’e w „Okruchach czułości” Neila Simona w reż. Włodzimierza Kaczkowskiego (1992), Agnes w „Tańcach z Ballybeg” Briana Friela w reż. Judy Friel (1993) i Ernestynę van Veen w „Wariacjach Goldbergowskich” George’a Taboriego w reż. Rudolfa Zioło (1994).

Jeszcze podczas studiów po raz pierwszy wystąpiła na małym ekranie w 25-minutowym dramacie telewizyjnym Barbary Sass-Zdort „Ostatni liść” (1972) u boku Mai Komorowskiej. Jej debiutancka rola kinowa Magdy w filmie kameralnym dramacie społeczno-psychologicznym „Trzeba zabić tę miłość” (1972) w reżyserii Janusza Morgensterna, według scenariusza Janusza Głowackiego, została uhonorowana Nagrodą im. Zbyszka Cybulskiego i nagrodą Lubuskiego Lata Filmowego za najlepszą pierwszoplanową rolę kobiecą.

Na ekranie stworzyła zbuntowane młode kobiety, w tym jako wiejska nauczycielka Marta, która opatruje rannego członka oddziału o pseudonimie „Kordian” (Olgierd Łukaszewicz) w dramacie wojennym Kazimierza Kutza „Znikąd donikąd” (1975), Ewa w dramacie psychologicznym Pawła Kędzierskiego „Na smyczy” (1975) i porzucająca rodzinę nauczycielka Anna, która chce zacząć nowe życie przy boku dawnej miłości w dramacie psychologicznym Zbigniewa Kamińskiego „Pani Bovary to ja” (1977). Za rolę Ani Sarneckiej, studentki IV roku socjologii, rozpoczynającej karierę modelki, a później twardej kobiety opiekującej się ociemniałym narzeczonym w dramacie psychologiczno-obyczajowym Andrzeja Kostenki „Sam na sam” (1977) zdobyła Złote Lwy na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za najlepszą główna rolę kobiecą.

W 1982 roku wystąpiła w węgierskim melodramacie Károlya Makka „Inne spojrzenie” (Egymásra nézve), podejmującym tematykę LGBT. Zagrała postać lesbijki Evy, za którą odebrała nagrodę dla najlepszej aktorki na Festiwalu Filmowym w Cannes.

Potem wystąpiła m.in. w filmie Krzysztofa Tchórzewskiego „Stan wewnętrzny” (1983), który ze względów politycznych pokazany był po raz pierwszy w 1989. Jacek Bromski zaangażował ją do roli Anny, byłej żony Stefana Tarnowskiego (Bogusław Linda) w „Ceremonii pogrzebowej” (1984), Jadwigi, żony groźnego przestępcy (Bogusław Linda) w sensacyjnym dramacie kryminalnym „Zabij mnie, glino” (1987) i Doroty Zabiełłowej w komedii „Sztuka kochania” (1989). Jako Barbara Kwiatkowska, matka chłopców uciekających za granicę w dramacie Macieja Dejczera „300 mil do nieba” (1989) była nominowana do Złotych Lwów na 15. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za najlepszą drugoplanową rolę kobiecą.

Kreacja pielęgniarki Barbary Makowskiej, która w latach 80. zostaje niesłusznie oskarżona przez komunistyczne władze i walczy o swoje dobre imię w opartym na faktach dramacie „Wezwanie” (1997) przyniosła jej Złotego Lwa za najlepszą główna rolę kobiecą na 22. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych. Za rolę Joanny Kocjan, która dowiaduje się, że jej mąż był współpracownikiem UB w dramacie psychologicznym Michała Rosy „Rysa” (2008) otrzymała Polską Nagrodę Filmową Orła za najlepszą główną rolę kobiecą. 19 września 2024 odsłoniła swoją gwiazdę na Piotrkowskiej w Łodzi.

Jadwiga Jankowska-Cieślak zmarła 15 kwietnia 2025.

Odkryj więcej z Zupełnie Inna Opowieść

Zasubskrybuj już teraz, aby czytać dalej i uzyskać dostęp do pełnego archiwum.

Czytaj dalej

Odkryj więcej z Zupełnie Inna Opowieść

Zasubskrybuj już teraz, aby czytać dalej i uzyskać dostęp do pełnego archiwum.

Czytaj dalej