„Zemsta i Partnerzy” Roberta Ostaszewskiego to dwanaście wciągających historii, połączonych postacią Renaty Łukowskiej, detektywki nieprzejednanej w ściganiu zła, zakorzenionego w najgorszych ludzkich instynktach – pisze Przemysław Poznański.
Ostaszewski stawia w tym tomie na ciekawą formę, która wymyka się jednoznacznej definicji. Fakt, że mamy do czynienia z dwunastoma opowieściami wydanymi jako e-booki i audiobooki (premiera ostatniej części 27 maja), sprawia, że czytamy (słuchamy) „Zemstę i Partnerów” jak nowoczesną wersję niegdysiejszej gazetowej powieści w odcinkach, z tym jednak zastrzeżeniem, że każdy z owych odcinków stanowi zamkniętą całość – z prologiem, opowiadaną historią i jej epilogiem. Jednocześnie jednak można tę prozę czytać jak powieść – gdyż w każdej kolejnej odsłonie przygód Łukowskiej słychać echa poprzednich wydarzeń, czasem nawet powracają całe wątki, pozornie już zakończone, które dopowiedziane, zyskują de facto drugie dno, każąc spojrzeć na siebie z innej jeszcze strony. Często bardziej mrocznej.
Wszystko to sprawia, że – jak w powieści – każdy nowy rozdział (tu opowiadanie) nadbudowuje kolejne warstwy na psychologicznym portrecie bohaterki, a zarazem też na portrecie Gdańska – miasta, w którym rozgrywa się większość akcji (choć zawędrujemy też w inne miejsca, w tym do Krakowa czy Gostynia). Wraz z Łukowską wprowadzamy się zatem do Nowego Portu, by odcinek po odcinku, opowiadanie po opowiadaniu, zajrzeć za kulisy miasta, odkrywając szemrane interesy, brudne myśli i pełne nienawiści ludzkie emocje.
Łukowska i inni
Renatę Łukowską czytelnicy prozy Ostaszewskiego dobrze znają. Pojawiła się w „Ukochaj na śmierć” – w ekipie komisarza Polańskiego, jako podkomisarz zesłana z powodu pewnych zdarzeń z przeszłości z warszawskiego CBŚP „na prowincję”, czyli do Katowic,. Widzieliśmy ją też w serii z Konradem Rowickim, w tomie „Tysiąc ciętych róż” – kryminalnej opowieści o sile kobiet, pozwalającej im czy to zwyczajnie przetrwać (co czasem wymaga nie lada bohaterstwa), czy zawalczyć o siebie w zdominowanym przez mężczyzn świecie.
Ślady tamtych serii powrócą i tutaj, zjawią się też niektóre postaci znane z trylogii śląskiej, ale przede wszystkim do tej opowieści na pełnym prawach wprosi się Konrad Rowicki, prywatny detektyw, ale z Krakowa, wplątany przez bohaterkę w jedne z najmroczniejszych spraw, jakie przyjdzie jej tu rozwiązywać. Bo „Zemsta i Partnerzy” – choć chwilami skrzą się humorem (głównie za sprawą samej Łukowskiej, która w walce z przestępcami nie przebiera w słowach i czynach), są zbiorem opowieści poruszających przede wszystkim bezsilnością zwykłych ludzi wobec zła, które zrodzi się w umyśle osoby chciwej, mściwej lub pozbawionej empatii.
Przeczytaj także:
Biuro Detektywistyczne
Opowieść, jako całość, rozpoczyna się z początkiem września 2022 roku i sięga kwietnia roku następnego. W pierwszej odsłonie Robert Ostaszewski decyduje się powierzyć swojej bohaterce sprawę zaginięcia żony szanowanego biznesmena. Kobiety nie ma od kilku dni, ale jej mąż woli z sobie tylko znanych przyczyn nie mieszać do sprawy policji. Przy wydatnej pomocy Darka Zawistowskiego – swojego asystenta – Łukowska rozpoczyna dochodzenie, którego wynik będzie daleki od spodziewanego. W opowieściach spod szyldu Biura Detektywistycznego Zemsta & Partnerzy nie ma bowiem spraw oczywistych, nawet jeśli za zbrodniami często stoją banalne motywy i niskie pobudki. Ostaszewski nie pozwala sobie bowiem – mimo zamykania poszczególnych narracji na przestrzeni kilkudziesięciu stron – na uproszczenia. Pozwala za to Łukowskiej na sprawne kojarzenie faktów i zebranych dowodów i to mimo. że wrzuci ją w światy kompletnie jej nieznane: internetowych podcastów, szemranych interesów deweloperskich, a nawet modelingu.
Sprawa samobójczej śmierci młodej modelki pojawia się już na etapie pierwszego śledztwa. Tam jednak zostaje przez Łukowską odsunięta na plan drugi, by powrócić w opowiadaniu drugim. W „Foczkach” początkowe śledztwo znowu okazuje się być okazją do okrycia drugiego dna i szemranych zasad panujących na obrzeżach trójmiejskiego światka modelingu. Pokazuje to przede wszystkim, że autor wykreował Łukowską na osobę dociekliwą, a może wręcz nieprzejednaną w tropieniu zła, którego ofiarami padają osoby niewinne, bezbronne, w tym kobiety doświadczające przemocy domowej, dzieci, wykorzystywane dziewczyny, osoby o innym kolorze skóry czy orientacji seksualnej, a nawet zwierzęta. To dlatego tak często wykroczy Łukowska poza powierzone jej przez klienta zadanie, kierując się głównie policyjnym nosem, a przede wszystkim może kompasem moralnym, nie zaś jedynie kwotą na wystawianej fakturze.
Zbyt groźne, zbyt trudne
Może dlatego bohaterka Ostaszewskiego odważy się zadrzeć z miejscowym mafiosem Brodą, może też z tego powodu podejmie się spraw zbyt trudnych jak na prywatną detektywkę, wymagających raczej szeroko zakrojonych policyjnych akcji, nie zaś współpracy grona znajomych – samej Łukowskiej i jej asystenta, którym od czasu do czasu pomoże nowy chłopak detektywki, Krzysztof Cygler czy wspomniany Rowicki. Tak będzie na pewno w zaglądającym za kulisy niewolniczej pracy obywateli Korei Północnej w gdańskich stoczniach opowiadaniu „Krwawe kimchi”, albo w sprawach, gdzie na szali znajdzie się nawet życie i zdrowie właścicielki Biura Detektywistycznego lub jej pracownika. Niestandardowe metody działania detektywki, jej nieformalne (i nie zawsze podszyte wzajemną sympatią) kontakty w dawnymi kolegami z policji, ale przede wszystkim jej desperacja, sprawią, że bohaterka może okazać się czasami nie dość ostrożna w kontaktach z osobami zbyt groźnymi, by można je było lekceważyć.
„Zemsta i Partnerzy” – tak na poziomie konkretnych opowiadań, jak i całości – wciąga nas w świat podszyty mrokiem. Nie zawsze widoczny na pierwszy rzut oka, nie zawsze właściwie zdiagnozowany na początku śledztwa, ale zawsze mający swe źródło w najniższych ludzkich instynktach, w popędach, chciwości, zamiłowaniu do przemocy czy zazdrości. Renata Łukomska w sposób nieprzejednany stawia temu złu czoła – także po to, by udowodnić, że istnieje jeszcze sprawiedliwość.
Robert Ostaszewski, Zemsta i Partnerzy. Śledztwa Renaty Łukowskiej
Lind & Co 2023-2024
ISBN: 9788367494083
An Intransigent Woman | “Zemsta i Partnerzy” (Revenge and Partners) by Robert Ostaszewski is twelve engaging stories, linked by the character of Renata Lukowska, a detective intransigent in pursuit of evil rooted in the worst human instincts, writes Przemysław Poznański.