Dał nam Kajka, Kokosza, Zbójcerzy i Smoka Milusia – 90 lat temu urodził się twórca komiksowy, rysownik i scenarzysta, Janusz Christa.
Najpierw był kosmos, potem słowiański gród – Kajko i Kokosz, a wcześniej Kajtek i Koko, dwaj bohaterowie zbudowani na charakterystycznej dla groteski zasadzie przeciwieństw, bawią nas nieprzerwanie od 1958 roku. Nieprzerwanie, bo choć ich twórca zmarł, opowiadania o losach tych bohaterów podejmują się wciąż nowi autorzy.
Kajtek i Koko
Janusz Christa urodził się 19 lipca 1934 w Wilnie, a zadebiutował w 1957 zarówno jednostronicowymi historyjkami o dwóch chłopcach, Kuku Ryku, publikowanymi w magazynie „Przygoda” jak i całostronicowym komiksem bez dymków „Opowieść o Armstrongu”, drukowanym w magazynie „Jazz”. Już rok później autor związał się z „Wieczorem Wybrzeża” i drukował w nim najpierw przygody Kajtka-Majtka, potem Kajtka i Koka w Kosmosie) oraz trzy pierwsze historyjki o Kajku i Kokoszu („Złoty puchar”, „Szranki i konkury”, „Woje Mirmiła”).
Jego najpopularniejsze dzieło, czyli właśnie „Kajko i Kokosz”, powstało w 1972 i zasłynęło na całą Polskę, gdy po raz pierwszy ukazało się, jako odcinkowa historia jednostronicowa, w „Świecie Młodych” (de facto była to czwarta historyjka o obu wojach).
Kajko i Kokosz
Na komiksach Janusza Christy, wydawanych nieprzerwanie od 1975 do 1990 roku, wychowały się pokolenia, a dzięki najnowszym wznowieniom serii (wydawnictwo Egmont kilka lat temu przygotowało pełną kolorową edycję oryginalnego cyklu, składającą się z 20 tomów), wychowają się i kolejne. Są to w końcu uniwersalne opowieści o przyjaźni oraz o typowo polskim jednoczeniu się ponad podziałami w obliczu zagrożenia.
Bohaterami komisów są tytułowi słowiańscy wojowie, mieszkający w grodzie kasztelana Mirmiła. Ich głównymi wrogami są Zbójcerze pod komendą Hegemona i jego zastępcy Kaprala. Ważnymi postaciami stają się też żona Mirmiła, Lubawa, mały Smok Miluś, czarownica Jaga i jej mąż – zbój Łamignat oraz ciamajdowaty zbójcerz Oferma. Po publikacjach w „Wieczorze Wybrzeża” i „Świecie Młodych” jedna historia ukazała się także w magazynie „Relax”, a dwie kolejne zostały od razu wydrukowane w formie albumowej.
Czas na Gucka i Rocha
W latach 1978-1981 Christa spróbował sił z nowym komiksem. „Gucek i Roch” to opowieść o współczesnych marynarzach, publikowana na łamach „Relaksu”. Są to nieliczne komiksy Janusza Christy, w których jako autora scenariusza podano inną osobę, w tym konkretnym przypadku Adama Kołodziejczyka, choć w rzeczywistości scenariusz napisał również Christa.
Pierwsze albumowe wydania tych komiksów miały miejsce w 1986 roku. To wtedy ukazały się „Tajemniczy rejs” oraz „Kurs na Półwysep Jork”. W 2004 roku Egmont Polska wznowił oba komiksy w tomiku pt. „Kajtek Koko i inni” – ale tylko w wersji czarno-białej.
Kajko i Kokosz wciąż na nowo
Na początku lat 90. XX wieku Janusz Christa przestał tworzyć ze względu na pogarszając się stan zdrowia. Zmarł 15 listopada 2008 roku w Sopocie, ale Kajko i Kosz żyją dalej – i to nie tylko w wznowieniach powieści graficznych swojego twórcy. W roku 2016 roku wydawnictwo Egmont zaaranżowało oficjalną kontynuację pt. „Kajko i Kokosz – Nowe Przygody” składającą się z krótkich historii opowiadających o perypetiach pobocznych postaci ze świata Kajka i Kokosza (Łamignat, Zbójcerze, Smok Miluś) bądź wariacjach (np. jedna historia opowiada o dzieciństwie mieszkańców Mirmiłowa). Komiksy zostały narysowane w indywidualnych stylach każdego z rysowników, jednak scenariusze wiernie trzymają się zasad i humoru uniwersum Kajka i Kokosza. Tak powstały m.in. „Obłęd Hegemona”, (rys. Sławomir Kiełbus, scen. Maciej Kur), „Kłusownicy” (Tomasz Samojlik), „Coś na muchy” (rys. Norbert Rybarczyk, scen. Krzysztof Janicz) czy „Szkoła zbójowania” (rys. Piotr Bednarczyk, scen. Maciej Kur).
W roku 2019 roku ukazała się „Królewska Konna”, pierwszy „pełnometrażowy” album serii, czyli zawierający jedną długą historię (44 strony). Scenariusz został oparty na niewykorzystanych pomysłach z zapisków Janusza Christy. Od tego tomu seria jest oficjalnie kontynuowała przez Sławomira Kiełbusa (rysunki), Macieja Kura (scenariusz) oraz Piotra Bednarczyka (kolory).